اهمیت خاک کمتر ازآب نیست...

7دسامبر(17آذر) روز جهانی خاک است ؛ شعار امسال روز جهانی خاک :خاک را زنده نگه داریم و تنوع زیستی خاک را حفظ کنیم

خداوند متعال در اهمیت خاک در آیه 11 سوره فاطر چنین می‌فرمایند: وَاللَّهُ خَلَقَکُم مِّن تُرَابٍ و خدا شما را از خاک آفرید وبنی آدم سرشت از خاک دارند اگر خاکی نباشد آدمی نیست( سعدی)، انسان ریشه در خاک دارد از خاک برمی‌آید، از خاک بهره می‌گیرد و در خاک فرو می‌رود.

خاک کیمیاست

خاک، منبع عظیم و ثروت گرانقدری است که بسیاری از مسائل حیاتی و نیازهای ضروری انسان و جامعه به آن وابسته است، بیش از 95 درصد نیازهای غذایی بشر و درصد قابل توجهی از پوشاک و سایر مایحتاج جمعیت رو به رشد انسان در بستر خاک تولید و تأمین می‌شود واگر بگوئیم خاک کیمیاست سخن به گزاف نگفته ایم.

 خاک ،به قشر بسیار نازک و سطحی گفته می‌شود که در اثر متلاشی شدن سنگ‌ها در زمانی بسیار زیاد و تحت تأثیر عوامل طبیعی تشکیل شده است و حاوی موجودات زنده و مواد آلی و بستر طبیعی برای رشد و نمو گیاهان است و اساس و زیربنای کشاورزی است و ادامه حیات و بقای انسان، حیوانات و گیاهان بدون آن ممکن نیست و از منابع مهم پالاینده و تصفیه‌کننده طبیعت است.

"روز جهانی خاک"، اهمیت خاک را به‌عنوان یکی از مهم‌ترین اجزای طبیعت و ایفاکننده نقش اساسی در حیات انسان از نظرسهم مؤثردر امنیت غذایی، تأمین آب سالم، تنظیم هوا و سایر کارکردهای زیست‌محیطی این ماده حیاتی به بشر گوشزد می‌کند.

 برای تشکیل هر یکسانتیمتر خاک، این منبع ارزشمند حیات، به‌طور متوسط حدود 300 سال زمان نیاز است که این مدت در مقایسه با عمر یک انسان بسیار زیاد است و به همین علت خاک به‌عنوان یکی از منابع غیرقابل تجدید در نظر گرفته می‌شود.

با توجه به اهمیت خاک به عنوان یکی از مهمترین اجزاء طبیعت، اتحادیه جهانی علوم خاک (International Union of Soil Science) در سال ۲۰۰۳، در راستای ارج نهادن به اهميت خاک و جلوگيري از تخريب و نابودي آن، روز ۵ دسامبر را به عنوان روز جهاني خاک ناميد.

خاک،پيکره اي طبيعي و پوياست و دربرگيرنده مواد معدني و آلي است که پوسته خارجي زمين را مي پوشاند و گياهان قادر به روييدن در آن مي باشد و به عنوان منبع طبیعی ، سرمایه ملی و بستر حیات، نقش اساسی در استقرار و رشد جوامع بشری و نیز ساير مخلوقات دارد و در واقع بخشي از زنجيره غذايي انسان و ساير حيوانات از خاک مي باشد به همين دليل هرگونه آلودگي خاک مي‌تواند در طي زنجيره غذايي، به سطوح بالاتر انتقال يافته و در نهايت در انسان تمرکز يابد

امسال روزهفتم دسامبر( 17آذر)، به عنوان روز جهاني خاک معرفي گرديده است و بزرگداشت اين سال و اين روزها از طرف جامعه جهاني بيانگر لزوم توجه هرچه بيشتر به اين سرمايه عظيم خدادادي است كـه بـه علـت افـزايش نيازهـاي روزافزون جمعيت جهان تحت فشار مضاعف قرارگرفته است و امروزه آثار زيانبار عدم توجـه بـه و سـوء مديريت در بهره برداري از منابع خاك و اراضي پديدار گشته و زنگ خطر جدي را در مورد رفاه، سـلامت، و حتـي ادامـه حيات بشر به صدا درآورده است.

در جهان یک روز به نام روز جهانی خاک نام گذاری شده که ما آن را گرامی می داریم زیرا پایداری و حفاظت از خاک در تولید غذای مورد نیاز اصلی ترین نقش را ایفا می کند.

در کشور ما حدود 95 درصد از تولیدات و مواد غذایی از خاک کشاورزی و اراضی است و این موضوع اهمیت حفاظت از خاک را دو چندان می کند

اهمیت خاک در سخنان رهبری

 قضیّه ی خاک از قضیّه ی آب مهم تر است؛ ما مشکل آب هم داریم، مشکل بزرگی هم هست، لکن برای تهیّه ي آب راه هاي فراواني وجود دارد؛ براي تهيّه ي خاک حاصلخيز اين راه ها ديگر وجود ندارد، يعني بي توجّهي به مباني حفظ محيط زيست، یک چنین مشکلاتی را بوجود می آورد ؛ آسيبي که وارد ميشود، آسيبي نيست که بشود [جبران کرد]. خوب، ميشود پيشگيري كرد، ميشود علاج كرد؛

همه مي دانيم که خاک‌هاي جهان به دليل توسعه شهرها، شيوه‌هاي مديريت و کاربري ناپايدار سرزمين، آلودگي، چراي مفرط دام در سطح مراتع و پديده تغيير آب و هوا در معرض خطر نابودي قرار دارند و مادامي که خاک‌ها در خطر باشند زندگي سالم نيز در خطر است  وزندگی سالم و پایدار بدون خاک سالم امکانپذیر نمی باشد زیرا خاک سالم، امنیت غذایی را تامين مي کند اينکه به بهانه تامين غذاي امروز و افزايش توليد از کود و سموم شيميايي بي رويه استفاده مي کنيم خاک هاي حاصلخيز را از بين برده و ديگر نسل آينده منبعي براي تامين غذاي خود نخواهد داشت و اين در تقابل با اصول توسعه پايدار است، از سوي ديگر آلودگي خاك به راحتي به گياهان و منابع آبي و موجودات زنده انتقال يافته و سلامت انسان را به خطر مي اندازد.

نقش خاک در محیط: تامین غذا-پایه و اساس پوشش گیاهی برای کشت محصولات کشاورزی وامنیت غذائی-حافظ تنوع زیستی زمین -نگهدارنده تنوع زیستی -نفش کلیدی در تغییرات آب و هوایی و در چرخه کربن-ذخیره کننده آب و ممانعت در برابر سیل و خشکسالی  تنها بخشی از اهمیت بسیار مهم خاک محسوب میشود

(روابط عمومی اداره کل منابع طبیعی وآبخیزداری استان همدان)